समाचार

सरकार मधेश आन्दोलनलाई दमन गर्ने पक्षमा

राईजिङ्ग खबर | प्रकाशित मिति : २०७३ जेठ १ शनिबार | १५:०१

मधेशी भएकैले गर्दा यातना

- सुभम सिन्हा

 सरकार मधेश आन्दोलनलाई दमन गर्ने पक्षमा
मधेश आन्दोलनको सन्दर्भलाई हेर्दा मानव अधिकार हननको घटना जस्तो खालको घटेको छ, त्यो सामान्य छैन । काला भएकैले गर्दा, मधेसी भएकैले गर्दा यातना दिइएको छ । अत्याधिक गम्भीर प्रकारका हातहतियार प्रयोग भएको छ । टाउकोमा गोली हानिएको छ । बालबालिकालाई पनि गोली हानिएको छ । सुरक्षाकर्मीबाट घर घरमा पसेर त्यहाँका महिलाहरुलाई दुव्र्याबहार गर्ने गरिएको छ । मधेसी मूलका मानिस देख्यो भने बिहारी भन्ने र अपमानजनित भाषाको प्रयोग गर्ने गरिएको छ ।
यो घटनामा सरकारले खुला रुपमा संसदमा सेना परिचालन गरेर मर्ने ५० भन्दा बढी र कार्वाहीमा पर्ने पनि त्यही समुदाय पर्ने भएकोले यो नेपालको राज्य पक्षले जातीय अपराध गरेको छ । मानब अधिकारको परिपे्रक्षमा यो गम्भिर रहेको छ ।
मधेशमा भएको आन्दोलनका क्रममा सरकारको  तर्फबाट मानव अधिकार उल्लंघन र ज्यादतीका घटनाहरु तथा बलको अत्याधिक प्रयोग भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको छ । मानव अधिकार उल्लंघन र ज्यादतीका घटनाका दोषीलाई जवाफदेही बनाउन तथा दण्डहीनताको अन्त्य गर्न त्यस्ता घटनाहरुको स्वतन्त्र, निष्पक्ष र प्रभावकारी जाँचबुझ गर्न उच्चस्तरीय न्यायिक आयोग गठन गर्नुपर्छ ।
मानव अधिकारकर्मीको टोली बिराटनगरदेखि बीरगन्जसम्म स्थलगत अनुगमन गर्दा मिडियाहरुमा र बिभिन्न सूचनाहरुमा के आएको थियो भने साम्प्रदायिक सदभाव बिथोलिने खालका घटनाहरु हुन थालेको छ भन्ने । तर हामीले अनुगमनको क्रममा पहाडे र मधेसी बिचमा बिभाजन हुने खालका घटनाहरु भएको पाएनौ । हामीलाई केहि अवरोध भएन । नाङगो खुट्टा हिडेका मानिसहरु धेरै थिए आन्दोलनमा । त्यस्तै बिखण्डनका धेरै कुरा आएको थियो । तर हामीले घाइते, सरकारी कर्मचारी र विभिन्न सुरक्षाकर्मीहरुसंग भेट्दा त्यस्तो अवस्था  पाएनौं । मूलधारका मिडियाहरुमा आएको जस्तो अवस्था छैन । यसबारे मानब अधिकारकेन्द्रित संघ संस्थाहरुले मुल्याङ्कन गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
हाम्रो गाडीको अगाडि र पछाडि नै जुलुस थियो । उहाँहरुले मानब अधिकारकर्मीहरुको गाडी अएको छ । उहाँहरुलाई साईड दिनुस् भन्ने माइकिङ गरिएको थियो । कतिपय ठाउँमा भाषाको आधारमा नै धेरै दमन भएको अवस्था हामीले पायौ । दङ्गाग्रस्त घोषणा गरेपछि मैथिलीभाषी भएको ठाउँमा सोही भाषामा नै पनि सूचना दिनुपर्ने हो । तर त्यसो देखिएन । मानिसको बाँच्न पाउने अधिकार, भाषिक अधिकार, शान्तिपूर्ण अवागमन गर्न पाउने अधिकार त्यहाँ कुण्ठित भएका छन् । बिद्यार्थीहरुको पढ्न पाउने अधिकार हनन भएको छ ।  बिद्यार्थीहरु त्रसित अवस्थामा छन् । यस्तो हुनुको कारण सरकार र आन्दोलनकारी दुबै हुन् ।
कैलालीको टीकापुर र मधेसको आन्दोलनलाई लक्षित गरेर सेना परिचालन गरेपछि नेपाल पक्ष राष्ट्र भएर अनुमोदन गरेका नागरिक तथा राजनैनिक अधिकार सम्बन्धि धारा २० र जेनेभा कन्भेन्सनको र त्यस पक्ष नेपाल पक्ष राष्ट्र भएर अनुमोदन गरेको सबै प्रकारको जातीय बिभेद उन्मुलन गर्ने महासन्धि उलङ्घन भएको छ । कुनै पनि जाति समुदायलाई लक्षित गरेर राज्यले कुनै सैनिक कार्वाही गर्छ र त्यसले त्यो समुदायलाई गाह्रो पर्छ भने त्यो जाति बिरुद्धको अपराध हो । यो घटनामा सरकारले खुला रुपमा संसदमा सेना परिचालन गरेर मर्ने ५० भन्दा बढी र कार्वाहीमा पर्ने पनि त्यही समुदाय पर्ने भएकोले यो नेपालको राज्य पक्षले जातीय अपराध गरेको छ । मानब अधिकारको परिपे्रक्षमा यो गम्भिर रहेको छ ।
जेनतेन सत्ता त चल्दै गर्ला । तर यो आन्दोलन भने बढ्ने देखिन्छ । मधेसी, आदिबासी जनजातिलाई यो संबिधानले अन्याय गरेको छ भनेर सबैले बुझेका छन् । ११ ओटा धारा प्रत्यक्ष रुपमा आदिवासी जनजाति बिरोधी छ 
त्यसैगरी मधेसीहरुलाई जातीय बिद्रोही भनिएको छ । मधेसी भएकैले गर्दा नै राष्ट्रियताप्रति प्रश्न उठाउने गरेको देखिन्छ । कतिपय अवस्थामा मूलधारका मिडियाहरुले पनि बिखण्डनको कुरासंग जोडेका छन् । अहिले सबैभन्दा पीडित मधेसी जनता भएका छन् । यसको कारक तत्व राज्य सञ्चालकहरुको संकीर्ण मानसिकता तथा जवर्जस्ती जारी गरिएको संबिधान हो । 
संविधानले नागरिक, राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकारहरुलाई मौलिक हककोरुपमा प्रत्याभूत गरेको सन्दर्भमा कतिपय मौलिक हकहरुको प्रचलन गर्न कानुन निर्माणको आवश्यकता हुने भएकोले संविधानले प्रत्याभूत गरेका मौलिक हकको कार्यान्वयनकोलागि आवश्यक कानुनहरु निर्माणकोलागि अविलम्व कदम चाल्न मधेशका जनता सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदछ ।  
संबिधानलाई संशोधन गर्न नसकेमा यो देशलाई जोगाउन गाह्रो पर्छ । जेनतेन सत्ता त चल्दै गर्ला । तर यो आन्दोलन भने बढ्ने देखिन्छ । मधेसी, आदिबासी जनजातिलाई यो संबिधानले अन्याय गरेको छ भनेर सबैले बुझेका छन् । ११ ओटा धारा प्रत्यक्ष रुपमा आदिवासी जनजाति बिरोधी छ । २९ ओटा धारा बिभेदकारी छ भने ३९ ओटा धारा बहिस्करण गर्ने खालको छ । अन्तरिम संबिधानमा रहेको समानुपातिक समाबेशीताको अधिकार अरुको छ । तर आदिवासी जनजाति र मधेसीको त खोसेकै हो नि
 

यसमा तपाइको मत

सम्बन्धीत सामाग्री

काँग्रेसलाई नै मत किन ?

काँग्रेसलाई नै मत किन ?

गौतमवुद्ध पछि सबैभन्दा बढि अक्षरहरुद्वारा चर्चित नेपाली विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको अठोट, दुरदर्शिता, संगठन र नेतृत्वद्वारा स्थापित नेपाली कांगे्रसको नेतृत्व र अभिभावकत्वमा नेपाली जनताको स्वतन्त्रता लगायत आजसम्मका सबै परिवर्तनकारी आन्दोलनहरु निष्कर्षमा टुंगिएका छन् । नेपालको आधुनिक इतिहास ...

जानकारी

ट्वीटर

English News

No one should carry out activities hampering NA election: CEC Yadav

No one should carry out activities hampering NA election: CEC Yadav

Kathmandu, Jan 18 : Chief Election Commissioner Dr Ayodhee Prasad Yadav has urged all political parties to help give full shape to federal parliament by holding National Assembly election in a successful manner.    Inaugurating the election ...

Provincial chiefs and temporary capitals can be reviewed: Chair Oli

Provincial chiefs and temporary capitals can be reviewed: Chair Oli

Kathmandu, Jan 18 : CPN (UML) Chairman KP Sharma Oli has said that the appointment of provincial chiefs and declaration of temporary capitals by the incumbent government could be reviewed after formation of a new ...

Important phase of constitution implementation has been completed: PM

Important phase of constitution implementation has been completed: PM

Kathmandu, Jan 18  : Prime Minister and Nepali Congress president, Sher Bahadur Deuba has said that an important phase of the implementation of the constitution which was formulated under the Nepali Congress' leadership has been ...

space for add

साहित्य

अनि म बिहे नै नगरी मरेँ भने नि ?

अनि म बिहे नै नगरी मरेँ भने नि ?

‘थाहा छ रविन, कहिलेकाहीँ त यस्तो लाग्छ नि, मेरो भाग्यमा यो प्रेमस्रेम भन्ने चिज भावीले लेख्देकै छैन ।’   ‘किन ? संसारमा कस्ता–कस्ताको भाग्यमा बत्ती बलिराछ ।’   ‘त्यै बत्ती मेरोमा चैँ बलेन के ! यो कुलमान दाजुले सिंगै ...

फोटो फिचर

हिंसात्मक घटनामा संलग्न दोषीमाथि कारबाही गर्न सरकारसँग आग्रह

हिंसात्मक घटनामा संलग्न दोषीमाथि कारबाही गर्न सरकारसँग आग्रह

काठमाडौँ, १३ मंसिर ।  राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको दोस्रो चरणको निर्वाचनका क्रममा भइरहेका हिंसात्मक घटनामा संलग्न दोषीलाई कारबाही गर्न सरकारसँग आग्रह गरेको छ ।  आयोगका निमित्त सचिव यज्ञप्रसाद अधिकारीले आज एक प्रेस विज्ञप्ति जारी ...

शम्भुनाथ नपामा प्रमुख र उपप्रमुखमा नेपाली काँग्रेस विजयी

शम्भुनाथ नपामा प्रमुख र उपप्रमुखमा नेपाली काँग्रेस विजयी

राजविराज, ८ असोज । सप्तरीको शम्भुनाथ नगरपालिकाको प्रमुख र उपप्रमुखमा नेपाली काँग्रेस विजयी भएको छ । प्रमुख पदमा नेपाली काँग्रेसका उमेदवार योगेन्द्रप्रसाद चौधरीले दुई हजार ७७८ मत प्राप्त गरी विजयी हुनुभएको छ । उहाँको निकटतम ...

सिरहा नगरपालिकाको प्रमुखमा समाजवादी फोरमका यादव विजयी

सिरहा नगरपालिकाको प्रमुखमा समाजवादी फोरमका यादव विजयी

लहान, ८ असोज । सिरहा नगरपालिकाको प्रमुखमा संघीय समाजवादी फोरमका अशेश्वर यादव र उपप्रमुखमा नेकपा (एमाले)का डा नविता यादव विजयी हुनुभएको छ ।फोरमका अशेश्वर यादवले नौ हजार २३४ मत प्राप्त गर्नुभएको थियो भने उहाँका निकटतम ...

महोत्तरीको पिपरा गाउँपालिकामा राजपा नेपाल विजयी

महोत्तरीको पिपरा गाउँपालिकामा राजपा नेपाल विजयी

महोतरी ८ असोज । महोत्तरी जिल्लाको पिपरा गाउँपालिकाको अध्यक्ष र उपाध्यक्ष दुवै पदमा राजपा नेपाल विजयी भएको छ । निर्वाचन अधिकृत युवराज महतका अनुसार पिपरा गाउँपालिकाको अध्यक्ष पदमा राजपा नेपालका विनोदकुमार चौधरी र उपाध्यक्ष पदमा ...

सप्तरीको खडक नगरपालिकाको प्रमुखमा समाजवादी फोरम विजयी

सप्तरीको खडक नगरपालिकाको प्रमुखमा समाजवादी फोरम विजयी

राजविराज, ८ असोज । सप्तरीको खडक नगरपालिकाको प्रमुखमा संघीय समाजवादी फोरम नेपाल र उपप्रमुखमा नेपाली काँग्रेस विजयी भएको छ ।  शनिबार राति अबेर सम्पन्न मत परिणामअनुसार प्रमुख पदमा संघीय फोरम नेपालका हेमायु हकले तीन हजार ...

फिचर

गरिबी निवारणका लागि लघु उद्यम विकास कार्यक्रम

गरिबी निवारणका लागि लघु उद्यम विकास कार्यक्रम

रोल्पा, २८ माघ । मानव अधिकार सचेतन केन्द्र (हुरेक) रोल्पाले गरिबी निवारणका लागि जिल्लामा लघु उद्यम विकास कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको छ ।  एक नगरपालिका र सात गाउँपालिका गरी जिल्लाका आठ स्थानमा यो कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेको ...

भ्रष्टाचारविरुद्ध लड्दा महाअभियोगको मुद्दा : पूर्व प्रन्या कार्की

भ्रष्टाचारविरुद्ध लड्दा महाअभियोगको मुद्दा :  पूर्व प्रन्या कार्की

विराटनगर, २७ माघ  । सर्वोच्च अदालतका पूर्व प्रधानन्यायाधीश श्रीमती सुशीला कार्कीले स्वच्छ न्याय प्रणााली र भ्रष्टाचारविरुद्ध लड्दा आफूले महाअभियोगको मुद्दा खेप्नुपरेको बताउनुभएको छ । उहाँले मोरङ जिल्ला समन्वय समिति, नारी विकास संघ र एक्सन एडद्वारा संयुक्तरुपमा ...

एफटिआइआईको तालीम लिन भारत जाँदै २० कलाकार

एफटिआइआईको तालीम लिन भारत जाँदै २० कलाकार

काठमाडौँ, २७ माघ । नेपाली चलचित्र क्षेत्रका विविध विधामा ख्यातिप्राप्त २० जना कलाकार भारतमा कलाकारितासम्बन्धी तालीम लिँदै छन् । यही माघ २९ देखि फागुन १९ सम्म भारतको पुनेमा फिल्म एन्ड टेलिभिजन इन्स्टिच्युट अफ इन्डिया ९एफटिआइआई०ले ...

पार्टीलाई वैचारिक पुनःजागरण दिनुपर्ने : नेता केसी

पार्टीलाई वैचारिक पुनःजागरण दिनुपर्ने  :  नेता केसी

काठमाडौँ, २७ माघ  । नेपाली काँग्रेसका केन्द्रीय सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले नेपाली काँग्रेसभित्र नीतिगत तथा संस्थागत संरचनामा कहाँ त्रुटि छ त्यसलाई केलाएर सच्याउनुपर्ने बताउनुभएको छ । नेका धनकुटा–काठमाडौँ सम्पर्क मञ्चले काँग्रेसका पूर्वसभापति सुशील कोइरालाको दोस्रो तथा शहीद ...

उपत्यकाबाट ४६ मेट्रिक टन फोहर व्यवस्थापन

उपत्यकाबाट ४६ मेट्रिक टन फोहर व्यवस्थापन

काठमाडौँ, २७ माघ । उपत्यकाका नदी र चक्रपथ सफाइ गरी ४६ मेट्रिक टन फोहर व्यवस्थापन गरियो । वाग्मती सफाइ महाअभियानको २४८औँ हप्तामा आज गुह्येश्वरी मन्दिरअघिको वाग्मती नदी क्षेत्रमा सफाइ गरी दुई मेट्रिक टन फोहर व्यवस्थापन ...