समाचार

राष्ट्रले बिर्सेका गौरव ‘सहलेस’ र ‘दीनाभद्री’

राईजिङ्ग खबर | प्रकाशित मिति : २०७३ असोज ३ सोमबार | १०:४२

- राजकुमार महतो

राष्ट्रले बिर्सेका गौरव ‘सहलेस’ र ‘दीनाभद्री’
सहलेस र दीनाभद्री राष्ट्रले बिर्सेको राष्ट्रिय गौरवलाई नेपालको राष्ट्रिय विभुती घोषणा गराउन भोर तथा मिथिला पर्यटन अभियानको संयोजन र सहजिकरणमा अभियान भाद्र १२, २०७३ का दिनदेखि नयाँबानेश्वर चौक, काठमाडौंबाट हस्ताक्षर अयिभानको शुभारम्भ गरिएको छ । यसरी शुरू गरिएको अभियानको पहिलो दिन तिन हजार सर्वसाधारणले हस्ताक्षर गरेका छन् । भोर, अभियानी तथा अनुसन्धानमूलक परोपकारी संस्थाले सन् २००९ देखि नै मुसहर समुदायको समग्र उत्थान लगायत मिथिलाका बहुआयामी संस्कृती सम्पदाको संरक्षण तथा प्रवद्र्धनका लागि र मिथिला पर्यटन स्थापित र प्रवद्र्धन गराउन विभिन्न अभियानी पहलहरू गर्दै आएको छन् ।
 
यस हस्ताक्षर अभियानलाई विभिन्न स्टलहरूमार्फत हजारौं व्यक्तिको स्वस्र्फुत र स्वंयसेवी हस्ताक्षर संकलन गराउने कार्यमा वीरवहादुर महतो, देवेन्द्रराज सिंह, डा. सिके सिंह, नागेन्द्र साह, धिरेन्द्रनाथ, विजय महतो, विकेश मल्ल, सुमन घले, विष्णु तिमलसिन्ना, पुष्पा यादव, रामसुधार यादव, प्रदिप ऋषिदेव, सागर माझी, अमितेष शाह, लगायतका २५ जनाभन्दा बढीका स्वंयमसेवकहरूले महत्वपूर्ण योगदान दिए । यो अभियान प्रत्यक्ष हस्तलिखित हस्ताक्षर र अनलाइन गरी दवै प्रविधिबाट संचालन गरिने भएको छ । चेन्जडटओआरजी ९अजबलनभ।यचन० मा आधिकारीक रूपमा दर्ता गराई यस अभियानको अनलाइन हस्ताक्षरको व्यवस्था समेत आजको मितिबाट नै मिलाइएकोे छ । देशविदेशमा रहेका नेपाली तथा विदेशी नागरिकहरूलाई हस्ताक्षर गर्न सजिलो होस भनेर यो अनलाइन हस्ताक्षरको व्यवस्था मिलाइएको छ ।
 
यस हस्ताक्षर अभियानलाई आगामी दिनमा काठमाडौंका विभिन्न स्थानहरू र देशका अन्य भागहरूमा खास गरि मिथिला क्षेत्रमा संचालन गरिने छ । भोरद्वारा संयोजित यस अभियानले गर्दा सलहेस र दीनाभद्रीको गाथा, महिमा, र महत्ताको बारेमा जनसमुदाय र सरोकारवालाहरूको चासो र एक्यबद्धतामा उल्लेखनिय अभिवृद्धि गराउने लक्ष्य पनि रहेको छ । 
 
यसरी संकलन गरिएको हस्ताक्षरहरू नेपाल सरकार, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलाई बुझाइने छ । यस अभियानमा नेपाल सरकारका मन्त्री, राजनीतिकर्मी, कलाकार, विद्यार्थी, कर्मचारी लगायत विभिन्न पेशा, वर्ग, क्षेत्र, तथा समुदायको नेपाली नागरिक र विदेशी नागरिकहरूले समेत स्वेच्छिकरूपमा हस्ताक्षर गर्न अपिल गर्ने र व्यवस्था मिलाइएको छ । नेपाल सरकारलाई संकलित हस्ताक्षर हस्तान्तर पश्चात जिम्मेवार निकायहरूसित निरन्तररूपमा यसको अनुगमन गरी र यस प्रकृयामा आउने चुनौतीहरूलाई समाधान गर्दै सहलेस र दीनाभद्रीलाई राष्ट्रिय विभुती घोषणापश्चात मात्र यस अभियानले विराम लिनेछ ।
को हुन सहलेस ?
 
मिथिलाको हावापानी, खेत–खलो, गाउँघर, पशु–पंक्षी, वन–जंगल सर्वत्र लोकप्रिय पात्र हुन्, राजा सहलेस, राजर्षी राजा जनक पछि मिथिलामा उनलाई प्रादुरभाव भएकोव्यक्तित्व मानिन्छ । पांचौ–छैठौ शताब्दीतिर मिथिलामा आफ्नो पराक्रम र चमत्कारीक नेतृत्वले गर्दा आजसम्म उनको चर्चा छ । महिसौथा, हालको सिरहा माडर उनको जन्मस्थल हो । उनको वास्तविक नाम भने राजा जयवर्धन सैलेश रहेको थियो । यिनी कुनै दन्त्य कथाका पात्र होइनन्, न त पुराणका यशस्वी राजर्षि नै हुन् । उनी त्यतिबेला राजा भएता पनि लोककल्याणमा सक्रिय थिए जसकारण उनी जनताका प्रिय पात्र बनेको बताइन्छ । त्यसैले आज आममानिस नै यिनको अमरत्वको रक्षक बनेका छन् । उनको व्यक्तित्वमा अचम्मको आकर्षण छ । प्रेम, प्रकृति, शौर्य, न्याय र नेतृत्व सबै गुणमा उनी सबल मानिन्थे । सलहेस मात्र नभएर उनका सहयोगी पात्रहरू पनि देउताझैँ पूजिन्छन् । पूर्वी नेपाल र उत्तरी बिहार अर्थात मिथिला क्षेत्र सलहेसको कर्मथलो रह्यो । मिथिलामा अन्याय, अत्याचार र अराजकता बढेको समयमा सलहेसको प्रादुर्भाव भएको थियो । उनलाई मिथिला क्षेत्रमा अन्याय र अत्याचार विरूद्ध लडेका विद्रोही पात्रका रूपमासमेत चिनिन्छ । उनलाई तराईंको दुसाध समुदायले अहिले पनि भगवानका रूपमा पुजा गर्नेगर्छन् ।
सिरहाको लहानदेखि चार किलो मिटर पश्चिममा उनको नाममा राखिएको सलहेश फुलबारी छ । हरेक वर्षको नयाँ वर्षमा उक्त फुलबारीमा फुल फुल्ने गर्छ । फुलबारीमा पुजा गर्न आउने मनोकांक्षा पुरा हुने विश्वास गरिन्छ । यो फुलबारीमा राजा सलहेस फुल टिप्ने जान्थे भन्ने किवंदन्ती छ । सलहेसलाई उनकी प्रेमीका कुशमा मालिनले हरेक दिन त्यहाँ फुलको माला अर्पण गर्थिन भन्ने विश्वास छ । त्यही प्रेमको प्रतिकका रूपमा आज पनि त्यहाँ फुल फुल्ने गरेको विश्वास गरिन्छ । वैशाख १ गते त्यहाँ ठुलो मेला लाग्ने गर्छ जहाँ नेपाल र भारतबाट लाखौं मानिस आउने गर्छन् ।
को हुन् दीनाभद्री ?
 
आर्य सभ्यताको प्रभाव बढदै गइरहेको प्रारम्भिक कालमा दीनाभद्री दुई दाजुभाई थिए । अहिलेको सप्तरीमा पर्ने कटैयाखापमा यिनीहरूको मूल केन्द्र थियो । दिन – भद्री मैथिली समाजका लोकनायकका रूपमा पुजिन्छन् । नेपालमा जन्मिएको भए पनि भारतको मैथिल र मुसहर बस्तीमा समेत दीनाभद्रीको गाथा गाइने भएकाले अझ यो अर्थपूर्ण छ ।
सप्तरी जिल्लाको जोगियाजाँजरगाउँमा कालु सदा र आमा नीरसोको कोखबाट दुई पुत्र दीना र भद्री जन्मिएका थिए । बाल्यकालदेखि नै दुवै दाजु–भाई वीर एवम् साहसी थिए । कुश्ती खेल्नमा सिपालु रहनुका साथै सामाजिक न्यायका सच्चा पहरेदारको रूपमा प्रस्तुत भएका कारण उनीहरूको वीरताको चर्चा त्यति बेला जन–जनमा चलेको थियो । उनीहरूको मुख्य पेशा भनेको खेतिकिसानी नै थियो । लोकगाथामा उल्लेख भएअनुसार दाजु दीना र भाई भद्रीले पाँच मनको कोदालो चलाउने गर्दथे । दुवै दाजुभाई सामन्ती प्रथाका कट्टर विरोधी थिए । गिरहत (मालिक)को ‘जीहजुरी’ नगरी स्वतन्त्ररूपमा मजदुरी गर्नका लागि मुसहर समुदायलाई प्रेरित गर्ने गर्दथे । मजदुरमाथि दमन शोषण गर्ने वा काम गराएर ज्याला नदिने विरूद्ध उनीहरू जाइलाग्ने गर्दथे ।
 
जोगिया जाँजरका सामन्त कनक सिंहले उपेक्षित, उत्पिडित एवं निम्नवर्गका व्यक्तिहरूलाई जबरजस्ती काममा लगाएर मजदुरी समेत दिंदैनथे । एक दिन बिहानै कनक सिंह दीना–भद्रीको आँगनमा गएर खेतमा काम गर्नका लागि आउन भने । सिंगो गाउँनै आफ्नो खेतमा बेगारी (बिनामजदुरी) खटिरहेको बताएपछि उनीहरूले सामन्त कनक सिंहलाई कठालो समातेर बेस्सरी कुटेको लोक गाथामा प्रसङ्ग उल्लेख छ । उनीहरूको वीरताको सम्बन्धमा अर्को प्रसंग के छ भने सप्तरीको भारतीय सीमावर्ति क्षेत्र कुनौलीमा जोराबर सिंह नाउँका एक जना राजपुतले त्यस क्षेत्रका मानिसलाई शोषण, दमन, अत्याचारका साथै नारी अस्मितामाथि समेत खेल्ने गर्दथे । उनले कुनौली क्षेत्रपुर्व, पश्चिम, दक्षिण वा उत्तरतिरबाट पहिलोपटक ससुरालीजाने नवविवाहितालाई एक रातका लागि जवरजस्ती पक्रेर ल्याउँथे ।
 
यस प्रकारको अत्याचारबाट मुक्ति दिलाउनका लागि दीना र भद्री दुलहीको डोलामा आफै बसी कुनौली पुगेका थिए । उक्त डोला जोराबर सिंहको घर पु¥याईन्छ । तत्पश्चात जोरावर सिंहसँग पहलमानी (कुश्ती) लडेर मारेको कुरा लोकगाथामा उल्लेख भएको पाइन्छ । यसरी एउटा अत्याचारीको अन्त्य गरेर दीना–भदरीले त्यस क्षेत्रका जनतालाई चयनको साँस फेर्ने मौका दिए । शोषण, दमन, अन्याय अत्याचार विरूद्ध चालेका साहसिक कदम तथा क्रियालापहरूका कारण आज पनि दीना–भद्री मधेशमा देवताको रूपमा पूजित छन् । सप्तरी सिरहालगायतका मधेशका जिल्लाहरूमा देवीदेवताको पूजा गर्ने बेलामा दीना–भद्रीको पूजाको अनिवार्यता हुन्छ । (महतो भोरका अध्यक्ष हुन् ।) (मधेश दर्पण फिचर सेवा)
 

यसमा तपाइको मत

सम्बन्धीत सामाग्री

काँग्रेसलाई नै मत किन ?

काँग्रेसलाई नै मत किन ?

गौतमवुद्ध पछि सबैभन्दा बढि अक्षरहरुद्वारा चर्चित नेपाली विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको अठोट, दुरदर्शिता, संगठन र नेतृत्वद्वारा स्थापित नेपाली कांगे्रसको नेतृत्व र अभिभावकत्वमा नेपाली जनताको स्वतन्त्रता लगायत आजसम्मका सबै परिवर्तनकारी आन्दोलनहरु निष्कर्षमा टुंगिएका छन् । नेपालको आधुनिक इतिहास ...

जानकारी

ट्वीटर

English News

Stern action against murderers and criminals: Home Minister Thapa

Stern action against murderers and criminals: Home Minister Thapa

Kathmandu, Aug 2 : Minister for Home Affairs Ram Bahadur Thapa has said that serious attention of the government was drawn towards the rape and murder of a girl in Kanchanpur as well as attack ...

No reason to boycott House: Speaker Mahara

No reason to boycott House: Speaker Mahara

Kathmandu, Aug 2 Speaker Krishna Bahadur Mahara has said there was no reason in terms of subject for the Nepali Congress to boycott the House of Representatives.  In response to a question on running the House ...

Govt planning basic health policy: DPM Yadav

Govt planning basic health policy: DPM Yadav

Janakpurdham, Aug 2 (RSS): Deputy Prime Minister and Minister for Health and Population, Upendra Yadav, has said the government was planning to formulate a basic health policy.  During a discussion organized by Janakpur Hospital here Thursday, ...

space for add

साहित्य

अनि म बिहे नै नगरी मरेँ भने नि ?

अनि म बिहे नै नगरी मरेँ भने नि ?

‘थाहा छ रविन, कहिलेकाहीँ त यस्तो लाग्छ नि, मेरो भाग्यमा यो प्रेमस्रेम भन्ने चिज भावीले लेख्देकै छैन ।’   ‘किन ? संसारमा कस्ता–कस्ताको भाग्यमा बत्ती बलिराछ ।’   ‘त्यै बत्ती मेरोमा चैँ बलेन के ! यो कुलमान दाजुले सिंगै ...

फोटो फिचर

विदुर नगरपालिका द्धारा एकीकृत सम्पत्ति करको दर कटौती

विदुर नगरपालिका द्धारा एकीकृत सम्पत्ति करको दर कटौती

नुवाकोट, १७ साउन  । विदुर नगरपालिकाले एकीकृत सम्पत्ति करको दर कटौती गरेको छ ।  बुधबार प्रकाशित गरेको स्थानीय राजपत्रमा नगरपालिकाको अर्थसम्बन्धी प्रस्तावलाई कार्यान्वयन गर्न बनेको ऐन अनुसार नगरपालिकाले लगाउने भनी तय गरेको एकीकृत सम्पत्ति करको ...

महिला हिंसाका घटनाका सम्बन्धमा सरकारको ध्यानाकर्षण

महिला हिंसाका घटनाका सम्बन्धमा सरकारको ध्यानाकर्षण

काठमाडौँ, १७ साउन ।  प्रतिनिधिसभाका सांसदहरुले पछिल्लो समय मुलुकका विभिन्न भागमा महिला हिंसाका घटना बढेको भन्दै सदनमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुभएको छ ।    प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकको विशेष समयमा बोल्दै उहाँहरुले स्वतन्त्रतापूर्वक जनतालाई बाँच्न पाउने सुरक्षाको वातावरण बनाउन ...

प्रश्न सोध्न नपाएको भन्दै काँगे्रसद्वारा संसद् बैठक बहिष्कार

प्रश्न सोध्न नपाएको भन्दै काँगे्रसद्वारा संसद् बैठक बहिष्कार

काठमाडौँ, १७ साउन  । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काँग्रेसले मन्त्रीलाई प्रश्न सोध्न र थप जिज्ञासा राख्न समय नपाएको भन्दै संसद् बैठक बहिष्कार गरेको छ ।    प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकमा गृहमन्त्री रामबहादुर थापा र परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले विशेष ...

प्रदेश नं १ को नाम खुम्बूवान राख्न माग

प्रदेश नं १ को नाम खुम्बूवान राख्न माग

विराटनगर, १७ साउन  । प्रदेश नं १ को नाम जातीय पहिचान र ऐतिहासिक पृष्ठभूमिको आधारमा ‘खुम्बूवान प्रदेश’ राख्नुपर्ने मागसहित आज प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय विराटनगरमा एक ज्ञापनपत्र बुझाएको छ ।    खुम्बूवान राष्ट्रिय ...

कैलालीको लम्किचुहामा भ्यानको ठक्करबाट १ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु

  कैलालीको लम्किचुहामा भ्यानको ठक्करबाट १ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु

काठमाडौ  १७ साउन  । पूर्वपश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत कैलालीको लम्किचुहा नगरपालिका–८, गोप्चामा भ्यानको ठक्करबाट १ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको छ।   नेपालगन्जदेखि धनगढी जाँदै गरेको से१ज ६३५ नम्बरको भ्यानले ठक्कर दिँदा अन्दाजी ५५ वर्षीय साइकल यात्रीको घटनास्थलमै मृत्यु ...

फिचर

एडीबीको सहयोगका आयोजनाबारे त्रिपक्षीय बैठक

एडीबीको सहयोगका आयोजनाबारे त्रिपक्षीय बैठक

काठमाडौ  १७ साउन .  एशियाली विकास बैँकको सहयोगमा नेपालमा सञ्चालित आयोजनाको स्थितिबारे समीक्षा गर्न बिहीबार काठमाडौँमा त्रिपक्षीय पोर्टफोलियो बैठकको आयोजना गरिएको छ।    कार्यक्रममा अर्थ सचिव राजन खनालले एडीबीको सहयोगका आयोजनाको प्रगति सन्तोषजनक रहे पनि आयोजनाका काम ...

प्रतिनिधिसभा मातहतका १० समिति गठन

प्रतिनिधिसभा मातहतका १० समिति गठन

 काठमाडौ  १७ साउन ।  प्रतिनिधिसभा मातहतका १० विषयगत समितिको गठन भएको छ। प्रतिनिधिसभाको बिहीबारको बैठकमा सभामुख कृष्णबहादुर महराले प्रस्तुत गरेको विषयगत समितिमा रहने सदस्यको नामलाई सभाले बहुमतले अनुमोदन गरेको थियो।   प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसको अवरोधका ...

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डद्धारा कक्षा १२ को परीक्षाफल सार्वजनिक

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डद्धारा कक्षा १२ को परीक्षाफल सार्वजनिक

भक्तपुर, १७ साउन । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड सानोथिमिले कक्षा १२ को नियमित तथा आंशिकतर्फका परीक्षार्थीको परीक्षाफल सार्वजनिक गरेको छ ।  परीक्षामा नियमिततर्फ दुई लाख ९९ हजार ६७५ परीक्षार्थी सहभागी भएकामा ३.६१ देखि ४ सम्म ल्याउने ...

गृहमन्त्री बादलसँग दक्षिण कोरीयाली राजदूतको शिष्टाचार भेट

गृहमन्त्री बादलसँग दक्षिण कोरीयाली राजदूतको शिष्टाचार भेट

काठमाडौँ, १७ साउन । गृहमन्त्री रामबहादुर थापा ‘बादल’सँग नेपालका लागि दक्षिण कोरियाका राजदूत पार्क योङ सिकले आज शिष्टाचार भेट गर्नुभएको छ । गृह मन्त्रालयमा भएको भेटमा नेपाल–दक्षिण कोरिया द्विपक्षीय सम्बन्ध, आपसी हित र सहकार्यका विषयमा ...

आरोप / प्रत्यारोपभन्दा नीति तथा कार्यक्रममा प्रतिस्पर्धा गरौं : प्रधानमन्त्री ओली

आरोप / प्रत्यारोपभन्दा नीति तथा कार्यक्रममा प्रतिस्पर्धा गरौं : प्रधानमन्त्री ओली

ललितपुर, १७ साउन : प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिपक्षी दलले सरकारलाई आरोप÷प्रत्यारोपभन्दा नीति तथा कार्यक्रममा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।  तुलसीलाल स्मृति प्रतिष्ठानले आज यहाँ आयोजना गरेको ‘२१औँ तुलसीलाल स्मृति दिवस, नेपालको राजनीतिमा तुलसीलालको योगदान’ ...